Wat is werkdruk en werkstress
Werkdruk en werkstress zijn niet hetzelfde. Werkdruk draait om tijd en organisatie van het werk. Stress heeft met de persoon te maken. Aan werkdruk en werkstress is wat te doen. Essentieel is de balans tussen werkplezier en belastende factoren. Die balans is niet voor iedereen hetzelfde.
Werkdruk
Werkdruk ontstaat als er geen balans is tussen werkbelasting en de belastbaarheid. Ofwel: als de hoeveelheid werk (werkbelasting) en de tijd (tijdsfactor) waarbinnen dat werk af moet zijn, groter is dan het draagvermogen van de medewerker (belastbaarheid).
Werkdruk kan de gezondheid aantasten, het werkt als een optelsom:
-
de organisatie stelt eisen die de capaciteiten van de medewerker te boven gaan
-
de medewerker heeft slechts beperkt mogelijkheden om zijn werk te regelen
-
de medewerker krijgt te weinig steun om aan de eisen te voldoen
Werkstress
Werkstress is de reactie op werkdruk en ontstaat wanneer een medewerker langere tijd niet aan de door de werkomgeving gestelde eisen kan voldoen of zichzelf daartoe niet in staat acht, omdat die te hoog of teveel zijn. De reactie daarop noemen we stressreacties.
De stressreacties kunnen zich op een verschillende manieren uiten:
-
lichamelijke klachten zoals vermoeidheid, maag-darmklachten, zweten, duizelig, hartkloppingen
-
emotionele klachten zoals ontevreden, stemmingswisselingen, prikkelbaar, onzekerheid
-
gedragsmatig zoals ongelukjes, agressie, vaker ziekmelden, slecht presteren
-
cognitief zoals verstrooid, vergeetachtig, besluiteloos, ongeïnteresseerd
Werkdruk is dan ook een risicofactor voor de gezondheid van medewerkers. Maar ook andere belastende factoren zoals slechte arbeidsverhoudingen, werkonzekerheid en een problematische combinatie van werk en privé kunnen werkstress veroorzaken.
Werkplezier
Werk kent natuurlijk ook ‘energiebronnen’ of motiverende factoren en die geven werkplezier. Voorbeelden van motiverende factoren in het werk zijn:
-
(afwisseling in het) benutten van vaardigheden.
-
regelmogelijkheden of autonomie
-
sociale steun van collega’s en van de directe leiding
-
feedback over het persoonlijk functioneren
-
teamsfeer, rolduidelijkheid
-
participatie in de besluitvorming
-
loopbaanmogelijkheden
-
zekerheid van de baan
Daarnaast zijn er individuele energiebronnen, die voor iedereen verschillend zijn.
Objectief en subjectief
Bij werkdruk is er sprake van objectieve en subjectieve aspecten:
- De motiverende factoren (energiebronnen) en belastende factoren (stressbronnen) in het werk zijn vaak objectief en daarmee meetbaar.
- Maar elk persoon gaat op een andere manier om met de werksituatie. Dat is afhankelijk van zijn of haar capaciteiten. De belastbaarheid verschilt per individu. Dit is dus subjectief.