Teamrollen
Teamrollen volgens Belbin
Binnen een team zijn verschillende rollen te onderkennen. Elke rol heeft specifieke kernkwaliteiten en valkuilen.
Rol:
|
Kernkwaliteit(en)*:
|
Valkuil(en)*:
|
| Plant |
Creatief, grote verbeeldingskracht, onorthodox. Lost moeilijke problemen op. |
Let niet op details. Gaat zozeer op in zijn werk dat hij niet effectief kan communiceren. |
| Brononderzoeker (resource investigator) |
Extrovert, enthousiast, communicatief. Onderzoekt nieuwe mogelijkheden. Legt contacten. |
Te optimistisch. Verliest interesse als het eerste enthousiasme is gezakt. |
| Voorzitter (co-ordinator) |
Volwassen, veel zelfvertrouwen. Verheldert doelstellingen, versnelt besluitvorming, kan goed delegeren. |
Heeft iets manipulerends. Delegeert zijn eigen werk. |
| Vormer (shaper) |
Vormer (shaper) Uitdagend, dynamisch, functioneert op zijn best onder druk. Heeft moed en gedrevenheid die nodig zijn om obstakels te overwinnen. |
Kan anderen provoceren. Kwetst gevoelens van mensen / doet kwetsende uitspraken. |
| Monitor (monitor evaluator) |
Nuchter, strategisch in zicht, goed onderscheidingsvermogen. Ziet alle opties. Scherp beoordelingsvermogen. |
Mist gedrevenheid en het vermogen anderen te motiveren. Is te kritisch. |
| Groepswerker (teamworker) |
Coöperatief, mild, opmerkzaam en diplomatiek. Luistert, is opbouwend, voorkomt wrijving, brengt rust. |
Besluiteloos in moeilijke situaties. Laat zich makkelijk beïnvloeden. |
| Bedrijfsman (implementer) |
Gedisciplineerd, betrouwbaar, behoudend en efficiënt. Zet ideeën om in praktische handelingen. |
Niet erg flexibel. Reageert traag wanneer zich nieuwe mogelijkheden voordoen. |
| Zorgdrager (completer finisher) |
Nauwgezet, gewetensvol, gespannen. Is alert op vergissingen en omissies. Zorgt dat de dingen op tijd gebeuren. |
Geneigd zich onnodig zorgen te maken. Delegeert niet graag. Kan muggenziften. |
| Specialist |
Doelbewust, initiatiefrijk, toegewijd. Voorziet in kennis en vaardigheden waar een tekort aan is. |
De inbreng is beperkt tot een klein gebied. Blijft te lang stilstaan bij technische details. Heeft geen oog voor het grote geheel. |
De rollen komen in de praktijk niet in volledig zuivere vorm voor. Veel van ons zullen in ons optreden meerder rollen herkennen.
* Voor meer informatie over wat kernkwaliteiten en valkuilen zijn: zie kernkwaliteiten.
Terug naar boven
De beste teamresultaten worden behaald in teams met een evenwichtige samenstelling, waarin teamleden met verschillende persoonlijkheidskenmerken elkaar aanvullen of corrigeren.
Belangrijkste faalfactor: het ontbreken van essentiële teamrollen (met name de plant), concurrerende teamrollen, botsende teamrollen of een taakverdeling binnen het team die slecht aansluit op de natuurlijke teamrollen van de leden. Dit laatste kan voorkomen wanneer de portefeuilles in het team worden verdeeld op grond van vakinhoudelijke ervaring van teamleden, waarbij bijvoorbeeld de talenten van de creatieve plant onvoldoende worden benut, wanneer hij de functie secretaris heeft gekregen.
Timing en dosering
De beste teamworkers onderscheiden zich door een goede timing en dosering van hun inbreng, de gave om in verschillende situaties verschillende teamrollen aan te kunnen nemen en de bereidheid om impopulaire werkzaamheden op zich te nemen.
Werving en selectie
Bij werving en selectie van nieuwe teamleden of de samenstelling van een nieuw team moet gelet worden op een goede vertegenwoordiging van zowel vak- of functiegerichte inbreng als van teamrollen. De "sleutelfiguur" waar het team omheen moet worden gebouwd is daarbij niet noodzakelijkerwijs de teamleider, maar vaak een inhoudelijk specialist of een zeer creatieve of intelligente "plant".
Aanvullen of dwarszitten?
Door hun diversiteit in kwaliteiten kunnen de teamrollen elkaar heel goed kunnen aanvullen. In de valkuilen kant kunnen zij elkaar echter ook goed dwarszitten. Een team zou kunnen besluiten om te inventariseren welke rollen de huidige teamleden karakteriseren, welke rollen er ontbreken of ondervertegenwoordigd zijn en welke rollen elkaar dwarszitten.
Terug naar boven
Teamleden kunnen een vragenlijst invullen om de voor hun typerende teamrollen te bepalen.
Vervolgens kunnen de teamleden die in elkaars allergie zitten eens kunnen kijken wat zij van elkaar kunnen leren door naar de valkuilkant te kijken en te proberen daar uitdagingen bij te formuleren. Die uitdagingen kunnen vervolgens in de vorm van te ontwikkelen gedragscompetenties in het persoonlijk ontwikkelplan meegenomen worden.
Terug naar boven
Bron:
- Teamrollen van Belbin
De roltyperingen zijn vertaald. Verschillende bronnen geven verschillende vertalingen, daarom zijn achter de
vertalingen de originele Engelse benamingen van Belbin zelf gegeven
Zie ook:
Terug naar boven
Terug